Wyposażenie sterylizatorni – co musi się w niej znaleźć zgodnie z przepisami?

Wyposażenie sterylizatorni to temat kluczowy dla każdej placówki medycznej. Dlatego zarządzający muszą znać aktualne wymagania prawne. Podstawą jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 26 czerwca 2012 r. Ponadto wymagania te weryfikuje Inspekcja Sanitarna podczas kontroli. W związku z tym prawidłowe wyposażenie sterylizatorni ma znaczenie nie tylko praktyczne, ale też prawne.

Co mówią przepisy o sterylizatorni?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2012 r. reguluje wymagania wobec pomieszczeń i urządzeń podmiotów leczniczych. W szczególności przepisy precyzują organizację sterylizatorni. Dotyczą one zarówno szpitalnych sterylizatorni centralnych, jak i mniejszych pomieszczeń w gabinetach. Co więcej, wymagania odnoszą się do wszystkich placówek wykonujących zabiegi z przerwaniem ciągłości skóry.

Kluczowe zasady wynikające z przepisów to trzy. Po pierwsze, jednokierunkowy przepływ materiałów. Następnie, czyli po drugie podział na strefy. Po trzecie, automatyzacja procesów mycia i dezynfekcji. Dzięki temu placówka minimalizuje ryzyko zakażeń krzyżowych. W konsekwencji prawidłowe wyposażenie sterylizatorni chroni zarówno pacjentów, jak i personel.

Trzy strefy sterylizatorni – wymagany podział według przepisów

Rozporządzenie wymaga podziału sterylizatorni na trzy oddzielone strefy. Pomiędzy strefami muszą znajdować się śluzy. Dzięki temu kontroluje się przepływ materiałów i personelu. Ponadto organizacja ruchu materiałów musi przebiegać postępowo – od strefy brudnej do sterylnej.

Strefa	Czynności	Wymagane wyposażenie
Strefa brudna (C)	Przyjmowanie, sortowanie, mycie, dezynfekcja wstępna i właściwa, mycie wózków	Termodezynfektor, zlew 2-komorowy (alternatywa), blat odporny na środki dezynfekcyjne
Strefa czysta (B)	Suszenie, przeglądanie, pakietowanie, załadunek do sterylizatora, dokumentacja	Zgrzewarka do rękawów sterylizacyjnych, autoklaw klasy B, komputer / drukarka
Strefa sterylna (A)	Wyładunek ze sterylizatora, kontrola jałowości, magazynowanie, wydawanie	Regały, stanowisko kontroli wskaźników, system komputerowy, okienko wydawcze

Strefa brudna – przyjmowanie i dekontaminacja

Strefa brudna to punkt wejścia dla skażonych narzędzi. Trafiają tu instrumenty z bloków operacyjnych i oddziałów. Dlatego jest to strefa o najwyższym ryzyku skażenia. Ponadto w tej strefie magazynuje się środki dezynfekcyjne i narzędzia fabrycznie nowe przed pierwszym użyciem. Podstawowym urządzeniem jest termodezynfektor. Dzięki niemu cały cykl mycia i dezynfekcji przebiega automatycznie.

Strefa czysta – pakietowanie i załadunek

W strefie czystej narzędzia trafiają do dalszego przygotowania. Natomiast wszelkie materiały, które do niej wchodzą, są już zdezynfekowane. Personel sprawdza stan narzędzi i pakuje je w rękawy sterylizacyjne. Następnie ładuje gotowe pakiety do autoklawu. Ponadto w tej strefie tworzy i archiwizuje się dokumentację procesów sterylizacji.

Strefa sterylna – magazynowanie i wydawanie

Strefa sterylna jest najczystszą częścią sterylizatorni. Dlatego dostęp do niej jest ściśle kontrolowany. Trafia tu materiał bezpośrednio po wyjęciu z autoklawu. Następnie personel kontroluje wskaźniki jałowości i umieszcza pakiety na regałach. W efekcie wysterylizowany sprzęt jest gotowy do wydania na oddziały lub do gabinetów.

Wyposażenie sterylizatorni – obowiązkowe urządzenia

Rozporządzenie wskazuje konkretne urządzenia wymagane w sterylizatorni. Dlatego poniżej omawiamy każde z nich. Ponadto wskazujemy konkretne produkty dostępne w ofercie Centromedic.

1. Autoklaw klasy B – sterylizator parowy

Autoklaw klasy B jest urządzeniem obowiązkowym w każdej sterylizatorni. Dlatego norma EN 13060 dopuszcza tylko tę klasę do sterylizacji narzędzi w pakietach. Sterylizuje w temperaturze 121°C lub 134°C. Ponadto skutecznie przetwarza narzędzia lite, porowate, opakowane i wgłębione.

Dla małych gabinetów dostępny jest Melag Vacuclave 105. Jest to kompaktowy autoklaw klasy B o pojemności 5 litrów. Co ważne, działa w systemie Plug & Play – nie wymaga stałego podłączenia do instalacji wodnej. Dlatego idealnie sprawdza się w gabinetach bez stałego przyłącza wody.

Natomiast dla większych placówek odpowiednim wyborem jest Autoklaw Melag Vacuklav 44 B+ Evolution. Komora ma pojemność 22 litrów. Co więcej, urządzenie wysterylizuje 7 kg instrumentów w zaledwie 30 minut. Dzięki temu znacząco skraca się czas oczekiwania na wysterylizowany sprzęt.

2. Termodezynfektor – maszynowe mycie i dezynfekcja

Rozporządzenie nakłada obowiązek maszynowego mycia i dezynfekcji narzędzi. Dlatego termodezynfektor jest niezbędnym elementem wyposażenia sterylizatorni. Przeprowadza pełny automatyczny cykl zgodny z normą EN ISO 15883. Ponadto eliminuje konieczność ręcznego kontaktu personelu z zakaźnym materiałem.

W ofercie Centromedic dostępny jest MELAG MELAtherm 10 Evolution. Urządzenie oferuje trzy programy: uniwersalny, szybki i intensywny. Dzięki temu można dopasować cykl do rodzaju sterylizowanego wsadu. Po każdym cyklu urządzenie suszy narzędzia aktywnie. W efekcie pakietowanie odbywa się bezpośrednio po zakończeniu procesu.

3. Zgrzewarka do rękawów sterylizacyjnych

Narzędzia przed sterylizacją muszą trafić do opakowania. Dlatego niezbędna jest zgrzewarka do rękawów papierowo-foliowych. Prawidłowo wykonany zgrzew gwarantuje szczelność opakowania. Dzięki temu narzędzia zachowują jałowość po wyjęciu z autoklawu. Ponadto warto zaznaczyć, że komora autoklawu powinna być wypełniona co najmniej w 1/6 swojej objętości, aby para osiągała właściwą temperaturę.

4. Demineralizator lub stacja uzdatniania wody

Autoklawy klasy B wymagają wody zdemineralizowanej. Ponieważ woda z sieci zawiera minerały, odkładają się one w komorze urządzenia. W konsekwencji może to prowadzić do uszkodzenia grzałek i komory. Dlatego każda sterylizatornia powinna posiadać system uzdatniania wody.

Prostym rozwiązaniem jest Demineralizator MELAdem 40. Zapewnia wodę o odpowiedniej jakości. Ponadto nadaje się zarówno do zasilania autoklawu, jak i do płukania końcowego w termodezynfektorze.

5. Wskaźniki i testy kontrolne

Przepisy wymagają kontroli skuteczności każdego procesu sterylizacji. Dlatego sterylizatornia musi posiadać wskaźniki chemiczne i biologiczne. Wskaźniki chemiczne wkłada się do pakietów przed sterylizacją. Natomiast autoklawy klasy B wymagają codziennego testu Helix. W ofercie Centromedic dostępne są testy i wskaźniki do sterylizacji i dezynfekcji. Dzięki nim spełnienie wymogów kontrolnych przebiega sprawnie.

6. System dokumentacji cykli sterylizacji

Każda placówka ma obowiązek archiwizowania wyników procesów sterylizacji. Dlatego nowoczesne autoklawy i termodezynfektory automatycznie rejestrują parametry cykli. Dzięki temu spełnienie wymogu dokumentacyjnego nie wymaga dodatkowej pracy. Co więcej, dane cyfrowe są łatwiejsze do weryfikacji podczas kontroli sanitarnej.

Sterylizatornia gabinetowa a centralna sterylizatornia szpitalna

Przepisy rozróżniają dwa typy sterylizatorni. Centralna sterylizatornia szpitalna obsługuje całą placówkę. Natomiast sterylizatornia gabinetowa funkcjonuje jako wydzielone miejsce w gabinecie zabiegowym. Jednak w obu przypadkach obowiązuje wymóg stosowania autoklawu klasy B i dokumentowania sterylizacji.

W przypadku sterylizatorni gabinetowej rozporządzenie dopuszcza uproszczone rozwiązanie przestrzenne. Musi być ona zlokalizowana poza drogami komunikacji. Ponadto powinna zapewniać swobodny dostęp do miejsca udzielania świadczeń. W efekcie nawet w małym gabinecie lekarskim wyposażenie sterylizatorni musi spełniać minimalne wymagania. W konsekwencji brak właściwego sprzętu może skutkować nakazem wstrzymania działalności.

Jak zaplanować wyposażenie sterylizatorni krok po kroku?

Planowanie sterylizatorni warto zacząć od analizy potrzeb placówki. Dlatego poniżej przedstawiamy kolejne kroki, które ułatwiają ten proces.

1. Po pierwsze, określ rodzaj placówki i zakres wykonywanych zabiegów. Wpływa to na dobór klasy i pojemności autoklawu.
2. Następnie zaprojektuj trzy strefy z jednokierunkowym przepływem materiałów. Zaplanuj śluzy między nimi.
3. Dobierz autoklaw klasy B do liczby sterylizowanych wsadów. Dla gabinetów – od 5 do 22 litrów.
4. Zaplanuj termodezynfektor w strefie brudnej. Dzięki temu mycie przebiega automatycznie i bezpiecznie.
5. W strefie czystej zaplanuj zgrzewarkę. Ponadto zapewnij miejsce na stanowisko kontroli narzędzi.
6. Zaplanuj uzdatnianie wody. Dlatego demineralizator lub osmoza odwrócona są niezbędne.
7. Wreszcie zaplanuj system dokumentacji cykli. Nowoczesne urządzenia robią to automatycznie.

Podsumowanie

Wyposażenie sterylizatorni to przede wszystkim wymóg prawny. Dlatego jego spełnienie jest obowiązkowe dla każdej placówki medycznej. Podstawą jest podział na trzy strefy i właściwy dobór urządzeń. Ponadto dokumentacja każdego cyklu sterylizacji jest obowiązkiem wynikającym z przepisów.

Centromedic dostarcza certyfikowane wyposażenie sterylizatorni dla placówek w całej Polsce. Dlatego sprawdź dostępne produkty: autoklaw Vacuclave 105 i Vacuklav 44 B+ Evolution , termodezynfektor MELAtherm 10 Evolution oraz Demineralizator MELAdem 40.
Skontaktuj się z nami – pomożemy dobrać właściwy sprzęt.